حسابداری در تمامی بخشها از مدیریت مالی شرکتها گرفته تا تصمیمگیریهای روزمره آنها نقشی کلیدی دارد. برای قدم گذاشتن در مسیر این رشته یا فهم بهتر گزارشهای مالی، باید زبان تخصصی آن را آموخت؛ زیرا اصطلاحات حسابداری، از ترازنامه تا بودجهبندی، کلید ورود به این دنیای پیچیده، اما جذاب هستند. چه دانشجوی حسابداری باشید، چه صاحب کسبوکاری نوپا یا فردی کنجکاو درباره بورس و سرمایهگذاری، دانستن این اصطلاحات شما را یک قدم جلوتر میبرد. در این مقاله از محاسبان تدبیر، با رایجترین واژگان و اصطلاحات حسابداری و کاربردشان آشنا میشوید تا با اطمینان در مسیر موفقیت مالی گام بردارید!
رایج ترین اصطلاحات حسابداری و معنی آنها
اگر در حیطه حسابداری، حسابرسی، مدیریت، بورس و… فعال باشید، روزانه از طریق رادیو، تلویزیون، شبکههای اجتماعی و غیره با اصطلاحات زیادی در این زمینه مواجه میشوید که هر یک معنی و مفهومی خاص و مهم دارند. این روزها داشتن دانش حداقلی در حسابداری و موارد مرتبط مانند بورس، برای افراد عامه هم به یک ضرورت تبدیل شده است؛ به همین دلیل در جدول زیر رایجترین اصطلاحات حسابداری و معنی آنها را ذکر کردهایم:
| اصطلاح | تعریف |
| حسابدار | فردی است که در تهیه، تنظیم و ثبت گزارشهای مالی مهارت دارد و با توجه به حیطه فعالیت، مهارتهای مرتبط را آموخته است. |
| دوره حسابداری | این عبارت به بازه زمانی گزارشهای مالی اشاره دارد. |
| بودجهبندی | منظور از بودجهبندی برنامهریزی درست منابع مالی با هدف کنترل جریان نقدی برای رسیدن به اهداف مالی است. |
| سرمایه | به داراییهای مالی (شامل پول نقد، تجهیزات و کالاهای مصرفی و غیره) که برای تاسیس یک کسبوکار مورد استفاده قرار میگیرند، سرمایه گفته میشود. |
| ترازنامه | گزارشی که وضعیت بدهی، دارایی و سرمایه یک واحد اقتصادی را نشان میدهد و در انتهای دوره مالی انجام میشود. |
| حسابهای پرداختنی (AP)
| همه هزینههایی که یک واحد اقتصادی متحمل شده، اما هنوز پرداخت آن را انجام نداده است. |
| حسابهای دریافتنی (AR)
| تمامی میزان فروشی که یک شرکت انجام داده؛ اما مبلغ آن را دریافت نکرده است. |
| موجودی
| منظور از موجودی تمام دارایی (مواد اولیه) خریداریشده یا تولیدشده توسط شرکتهاست که برای عرضه به مشتریان تهیه میشوند. |
| بهای تمامشده کالای فروشرفته (COGS)
| تمام هزینههایی که بهطور مستقیم یا غیرمستقیم در فرایند تولید کالا صرف شده را شامل میشود. هزینه مواد اولیه، دستمزد نیروی کار مستقیم و… در این بخش قرار میگیرند. هزینه راهاندازی کسبوکار در این حیطه قرار نمیگیرند. |
| استهلاک (Dep)
| به معنای ازدستدادن ارزش دارایی در طول زمان است. |
اصطلاحات حسابداری به انگلیسی
زبان انگلیسی زبانی بینالمللی و اغلب علوم به کمک این زبان در حال گسترش و انتشار هستند؛ بنابراین، داشتن آگاهی از اصطلاحات حسابداری به انگلیسی، خالی از لطف نیست. در ادامه، تعدادی از این اصطلاحات ذکر شدهاند:
Accounting (اکانتینگ)
منظور از اکانتینگ فعالیتهای یک مجموعه تجاری است که اطلاعات آن در قالب گزارش و صورتهای مالی ارائه میشود.
account receivable (حساب دریافتی)
به پولی گفته میشود که در آینده در قبال کالا یا خدمات از مشتری دریافت خواهد شد.
NOTE PAYABLE (اسناد پرداختی)
منظور بدهیهای یک بنگاه است که بهصورت کتبی ثبت شده و بنگاه تجاری ملزم به پرداخت آن است.
GENERAL PARTNERSHIP (اسناد دریافتی)
به درآمدهایی مانند سود اوراق مشارکت اطلاق میشود که فروشنده متعهد به وصول آن است.
account payable (حساب پرداختی)
حسابی است که باید در آینده تسویه شود و در نقطه مقابل دریافتی قرار میگیرد.
asset (سرمایه)
منظور از asset سرمایههای قابللمس یا غیرقابللمس شرکتهاست.
LONG TERM ASSETS (دارایی بلندمدت)
هر دارایی به جز دارایی جاری را شامل میشود.
LONG TERM DEBT (بدهی بلندمدت)
هر بدهی بهجز بدهیهای جاری را شامل میشود.
LIQUIDITY (نقدینگی)
نقدینگی به معنای قابلیت تبدیل کالا به وجه نقد یک بنگاه است.
INCOME (درآمد)
افزایش در سرمایه که به واسطه فروش کالا یا خدمات ایجاد میشود را درآمد مینامند.
Liability (بدهی)
بدهی را میتوان بهعنوان تعهد بنگاههای تجاری به اشخاص حقیقی یا حقوقی تعریف کرد.
balance sheet (ترازنامه)
ترازنامه گزارشی است که میزان دارایی، بدهی و سرمایه شرکتها را در یک بازه زمانی مشخص ارائه میکند. درواقع میتوان آن را صورتوضعیت مالی به شمار آورد.
TRIAL BALANCE (ترازنامه آزمایشی)
فهرستی از ماندهحساب دفترکل است که هر ماه بهعنوان ابزار احراز سنجش مدارک حسابداری یک بنگاه، در حسابداری دوطرفه تهیه میشود.
ADJUSTED TRIAL BALANCE (ترازنامه آزمایشی تعدیل شده)
منظور از ترازنامه آزمایشی تعدیلشده، صورت مالی تهیهشده در جهت گزارش صحیح بدهیها و سایر موارد است.
BOOK VALUE (ارزش دفتری)
ارزش دفتری نشاندهنده ارزش واقعی یک دارایی بعد از کسر استهلاک انباشته آن است.
Expense (هزینه)
هزینه را بهطور خلاصه میتوان کاهش در سرمایه تعریف کرد.
WORKSHEET (کاربرگ)
فرمی چندستونی است که در جهت تهیه صورتهای مالی به کمک تراز آزمایشی ایجاد میشود.
REVERSING ENTRIES (ثبت معکوس)
به ورودیهای حسابداری که در ابتدای دوره مالی جدید و به منظور معکوس کردن اثر برخی ثبتهای تعدیلی دوره قبلی انجام میشوند، ثبت معکوس میگویند.
ACCURAL BASIS ACCOUNTING (حسابداری تعهدی)
حسابداری تعهدی، رویدادها را بهمحض وقوع، بدون توجه به تأثیر بر وجوه نقد بر بنگاه، شناسایی و ثبت میکند.
CASH BASIS ACCOUNTING (حسابداری نقدی)
حسابداری نقدی زمانی کاربرد دارد که وجه نقد واقعا پرداخت یا دریافت شده باشد. این روش نقطه مقابل حسابداری تعهدی است.
CASH FLOW (گردش وجوه نقد)
یکی از اصطلاحات رایج دیگر، گردش وجوه نقد است که صورت دریافت و پرداختهای نقدی یک بنگاه را بر اساس نیازهای سرمایهگذاری، عملیاتی و تأمین مالی را تنظیم میکند.
CREDITOR (بستانکار)
بستانکار یا طلبکار، فردی حقیقی یا حقوقی است که بر فرد حقیقی یا حقوقی دیگر، حقی دارد.
DEBTOR (بدهکار)
شخصی حقیقی یا حقوقی است که موظف است به فرد حقیقی یا حقوقی دیگر بدهی و دینی را پرداخت کند.
GENERAL LEDGER (دفترکل)
اساس مدیریت مالی یک بنگاه است و تمامی اطلاعات مالی مانند دارایی، درآمد، بدهی، هزینهها و… را به همراه تاریخ وقوع آنها شامل میشود.
اصطلاحات حسابداری دولتی
بهطورکلی، حسابداری دولتی شامل تمامی عملیات تجزیهوتحلیل، طبقهبندی، ثبت، خلاصهنویسی، ارائه گزارش و تفسیر فعالیتهای مالی سازمانها و نهادهای دولتی میشود که در چهارچوب قوانین و مقررات انجام میگردد. موارد زیر از مهمترین اصطلاحات حسابداری دولتی هستند:
بودجه (Budget)
بودجه درواقع برنامهریزی مالی برای آینده و تحقق اهداف آتی است.
اعتبارات (Appropriations)
به مجموعه منابع مالی تخصیصیافته در مصارف تعیینشده دولتی، اعتبارات میگویند.
حسابرسی دولتی (Government Auditing)
بررسی حسابها در نهادها و مؤسسات دولتی به منظور اطمینان از رعایت قوانین و مقررات را حسابرسی دولتی مینامند.
گزارش عملکرد مالی (Financial Performance Report)
به گزارش نتایج مالی و فعالیتی دولت، گزارش عملکرد مالی گفته میشود.
سال مالی (Financial Year)
سال مالی معمولاً از اول فروردین آغاز شده و تا آخر اسفند پایان مییابد.
ديون بلامحل
بدهیهای پرداختنشدهای که در سالهای گذشته بدون اعتبار مصوب ایجاد شدهاند و در بودجه فعلی نیز اعتباری برای آنها در نظر گرفته نشده است، دیون بلامحل میگویند.
درآمد عمومی (General Revenue)
درآمدهای حاصل از فعالیت وزارتخانهها و نهادهای دولتی و همچنین سود سهام مؤسسات دولتی و موارد مشابه، درآمد عمومی را تشکیل میدهند.
درآمد اختصاصی (Especial Revenue)
به درآمدی که از طرف قانون برای صرف در امور معین و مشخص به سازمانهای خاص تعلق میگیرد، درآمد اختصاصی میگویند.
مازاد (Surplus)
تفاوت مثبت بین درآمدها و هزینهها در بودجه سالانه دولت را مازاد مینامند.
ذیحساب یا عامل خزانه (Treasury Officer)
این شخص فردی است که با حكم وزارت امور اقتصادي و دارایی، نظارت بر امور مالی و محاسباتی و نگهداری و تنظيم حسابها، نظارت بر حفظ اسناد و دفاتر مالی، نگهداری و تحويل وجوه و همچنین نظارت بر اموال دولتی را بر عهده دارد.
اصطلاحات حسابداری صنعتی
تولید و بهطورکلی صنعت، از جمله مواردی است که اهمیت حسابداری در آن بهوضوح احساس میشود. مهمترین وظیفه حسابداری صنعتی، ثبت دادههای مرتبط با حوزه تولید است. برای موفقیت در این حیطه و اطلاع از اصطلاحات حسابداری صنعتی، میتوانید از اطلاعات جدول زیر استفاده کنید:
| اصطلاح | معادل انگلیسی | تعریف |
| هزینهیابی | Costing | تعیین بهای تمامشده محصول |
| هزینههای اولیه | Prime Costs | هزینههای مستقیم و غیرمستقیم تولید |
| سربار | Overhead | هزینههای غیرمستقیم تولید |
| کالای در جریان ساخت | Work in Progress | محصولات نیمهتمام |
| هزینهیابی استاندارد | Standard Costing | برآورد هزینههای تولید بر اساس استاندارد |
اصطلاحات حسابداری مالی
اصطلاحات حسابداری مالی بسیار گسترده هستند و وجه اشتراک زیادی با سایر بخشها مانند حسابداری دولتی صنعتی دارند. شما میتوانید 50 مورد از رایجترین اصطلاحات حسابداری مالی را در متن زیر بخوانید:
- شرایط ترازنامه
- حسابهای پرداختنی (AP)
- حسابهای دریافتنی (AR)
- هزینه تعهدی
- دارایی (A)
- ترازنامه (BS)
- ارزش کتاب (BV)
- حقوق صاحبان سهام (E)
- موجودی
- مسئولیت (L)
- شرایط صورتحساب درآمد
- بهای تمامشده کالای فروختهشده (COGS)
- استهلاک (Dep)
- هزینه
- حاشیه ناخالص (GM)
- سود ناخالص (GP)
- صورت درآمد (سود و زیان)
- درآمد خالص (NI)
- حاشیه خالص
- درآمد (Rev)
- دوره حسابداری
- تخصیص
- شخص تجاری (حقوقی)
- جریان نقدی (CF)
- حسابدار رسمی (CPA)
- اعتبار
- بدهکار
- تنوعبخشی
- نماینده ثبتنامشده (EA)
- هزینه ثابت (FC)
- دفترکل (GL)
- بهره
- مدخل مجله (JE)
- نقدینگی
- ماده
- سربار
- حقوق و دستمزد
- ارزش فعلی (PV)
- رسید
- بازگشت سرمایه (ROI)
- هزینه متغیر (VC)
- ممیزی مالی
- تاریخ سررسید
- مالیات حقوق
- سیستم ادواری موجودی کالا
- سیستم دائمی موجودی کالا
- شرکت تضامنی
- واحدهای تک مالکی
اصطلاحات حسابداری انبار
اگر در یک شرکت بزرگ مشغول فعالیت هستید، حتما با انبارداری و حسابداری انبار مواجه شدهاید؛ پس دقت کنید که بدون آگاهی از اصطلاحات زیر، عملکرد موفقی در این حیطه نخواهید داشت:
موجودی کالا
منظور کالاهایی هستند که به هدف فروش نگهداری میشوند یا در فرآیند تولید محصول نهایی قرار دارند.
گردش موجودی
به نسبت تعداد دفعاتی که موجودی کالایی خاص در یک زمان مشخص به اتمام رسیده و دوباره جایگزین شده، گردش موجودی میگویند.
انبارگردانی
انبارگردانی به بررسی و شمارش موجودیها اطلاق میشود.
بهای تمامشده کالای فروش رفته
تمامی هزینههایی که بهصورت مستقیم برای تولید کالاهای فروخته شده صرف میشود، بهای تمامشده کالای فروش رفته میگویند.
نقش مفاهیم و اصطلاحات حسابداری در ارتقاء حرفهای و عملکرد مالی
درک مفاهیم و اصطلاحات حسابداری، سنگبنای ورود به عرصه مدیریت مالی و تصمیمگیریهای اقتصادی است. تسلط بر این واژگان برای حسابداران و تحلیلگران مالی، مدیران، کارآفرینان، فعالان بازار سرمایه و کلیه ذینفعان محیطهای مالی، ضرورتی انکارناپذیر محسوب میشود.
آشنایی با اصطلاحاتی نظیر ترازنامه، حسابهای پرداختنی و دریافتنی، بهای تمامشده، جریان وجوه نقد و دیگر مفاهیم کلیدی، امکان تحلیل دقیقتر اطلاعات مالی، ارزیابی عملکرد سازمانها و اتخاذ تصمیمات راهبردی را فراهم میآورد؛ از اینرو، سرمایهگذاری روی کسب دانش واژگان حسابداری، گامی بنیادین در مسیر ارتقاء حرفهای، افزایش بهرهوری و دستیابی به موفقیت مالی پایدار خواهد بود.
پرسشهای متداول
اصطلاحات حسابداری رایج صنعتی کدامها هستند؟
از جمله مهمترین اصطلاحات رایج حسابداری میتوان به مواردی چون هزینهیابی، هزینههای اولیه، سربار، کالای در جریان ساخت، هزینهیابی استاندارد اشاره کرد.
کدام اصطلاحات کاربرد بیشتری در حسابداری دولتی دارند؟
اصطلاحاتی چون بودجه، اعتبارات، حسابرسی دولتی، گزارش عملکرد مالی، سال مالی، دیون بلامحل و… کاربرد بیشتری در حسابداری دولتی دارند.
برای آشنایی با فرایند حسابداری انبار، با چه اصطلاحاتی باید آشنا شویم؟
برای آشنایی با فرایند حسابداری انبار بهتر است با اصطلاحاتی چون موجودی کالا، گردش موجودی، انبارگردانی، بهای تمامشده کالای فروش رفته آشنا شوید.
